Historia Ząbkowskiej

Historia Ząbkowskiej

Jest zdecydowanie dłuższa niż opisywana ulica, ale równie ciekawa jak ona sama.

Historia Ząbkowskiej

Historia Ząbkowskiej rozpoczyna się w czasach, kiedy Warszawa była niemal wielkości Starówki. Przy niej znajdował się m.in. ratusz Skaryszewa (na rogu Targowej – w miejscu dzisiejszych przystanków tramwajowych) i folwark Szmula Zbytkowera, zwany folwarkiem Bojnówek (teren Konesera). W 1770, kiedy na Ząbkowskiej stało już około 20 domów, ulicę w rejonie dzisiejszej ul. Markowskiej przecięto wałem, przy którym stanęły rogatki Ząbkowskie, zlikwidowane ok. 1889 gdy włączono Szmulowiznę do Warszawy. W miejscu folwarku w końcu XIX w. powstała wytwórnia spirytusu (obecnie niedziałająca już Warszawska Wytwórnia Wódek „Koneser”).

Historia Ząbkowskiej

W 1868 roku wielki pożar strawił 30 drewnianych domów, zwalniając miejsce murowanym kamienicom, które powstały głównie na przełomie XIX i XX wieku. Ulica Ząbkowska przyciągała od zawsze społeczność żydowską licznie zamieszkującą większość kamienic (domy modlitwy mieściły się np. pod numer 7, 11 i 12) oraz wielu handlarzy, kupców i drobnych sklepikarzy – to z żydami właśnie związana jest bardzo historia Ząbkowskiej. Na Ząbkowską prowadzi też jedno z wyjść z Bazaru Różyckiego.

W czasie II wojny światowej historia Ząbkowskiej nie zmieniła się jak dla większości Warszawy – zniszczeniu uległ tylko jeden budynek – kamienica pod numerem 15/17.

Historia Ząbkowskiej

W 1919 ulicą poprowadzono linię tramwajową w stronę Michałowa (pętle przy nasypie kolejowym na ul. Radzymińskiej i Kawęczyńskiej obok Bazyliki Najświętszego Serca Jezusowego), zlikwidowaną w 1968 – pozostawiono wtedy jeden tor służący do wyjazdów tramwajów z zajezdni przy ul. Kawęczyńskiej. Kiedy w 2000 roku planowano remont ulicy, obrońcy zabytków i varsavianiści, Janusz Sujecki i Jarosław Zieliński, ogłosili swój „Społeczny projekt rewitalizacji ulicy Ząbkowskiej na odcinku pomiędzy ulicami Targową i Brzeską„, proponując przekształcenie najbardziej zaniedbanego fragmentu Starej Pragi w zaczątek „praskiej starówki”. Projekt spodobał się ówczesnym władzom dzielnicy, dlatego też podczas remontu nawierzchni w latach 2000-2001, choć usunięto stare tory tramwajowe, a ulicę wyasfaltowano, to zachowano krótki, 50-metrowy odcinek torów oraz bruku (sprowadzanego ze Skandynawii ponad 100 lat temu!) na odcinku między Targową a Brzeską. Zaczęto także poddawać rewitalizacji kolejne kamienice na tym odcinku ulicy. Współcześnie na Ząbkowskiej organizowane są także Praskie Spotkania z Kulturą (znane jako „święto ulicy Ząbkowskiej”).

W ostatnich latach wybudowano kilka nowych budynków w miejscu zabudowy wcześniej zniszczonej. Stare zabytkowe domy sukcesywnie poddaje się rewitalizacji. Remonty na szczęście prowadzone są w taki sposób, aby historia Ząbkowskiej i jej oryginalność nie zginęła w nowoczesnej architekturze.

Historia Ząbkowskiej

Szczególnie warty uwagi jest odcinek między Targową a Brzeską, gdzie zachowało się różnorodne budownictwo od lat 60. XIX wieku do lat 30. XX wieku. Na rogu Ząbkowskiej z Korsaka stoi figura Matki Boskiej,  którą postawiono z inicjatywy pracowników fabryki „Labor” w 1908 roku. Teren ten należał wówczas do tegoż zakładu, a mieścił się on przy Ząbkowskiej 50. Produkowano tam m.in. naczynia emaliowane i przeróżne wyroby metalowe. Figura, autorstwa Feliksa Giecewicza, stanęła na miejscu starszej figury i drewnianego krzyża. Kamienny posąg przeszedł gruntowną renowację w 2008 roku.

Spośród nieistniejących zabudowań najciekawszym był chyba stojący do lat 40. XX wieku pod numerem 1 (róg Targowej) drewniany dworek z podcieniam, zwany „Dworkiem Korzeniowskich”. Miasto planuje odtworzenie tego budynku – co z tego wyjdzie – zobaczymy.

Jedno jest pewnie: historia Ząbkowskiej, jej mieszkańcy sprzed lat i fakt, iż ocalała po wojnie sprawia, że ulica ma niepowtarzalny urok i klimat.

Historia Ząbkowskiej napisana po części na podstawie: wikipedia.org